Complexe schildklierprofielen
Het bepalen van schildklierhormonen (T4, T3) en thyroïdstimulerend hormoon (TSH) is doorgaans een eenvoudig te interpreteren diagnostisch hulpmiddel. Een afwijkende schildklierbepaling wijst meestal op een centrale of perifere hypothyreoïdie, of een perifere hyperthyreoïdie. Toch zijn sommige schildklierprofielen moeilijk te analyseren. Welk diagnostisch spoor volgen bij een kind met verhoogde schildklierhormonen én een niet-onderdrukte TSH? Dr. Lucie Levaillant (CHU Angers) ging op deze vraag in tijdens de 14e Rencontres van de SFEDP.
Opgepast met interferenties
Bij een discordant schildklierprofiel moet in de eerste plaats worden gedacht aan een analytische interferentie die aanleiding geeft tot foutieve afwijkingen. Zulke interferenties worden meestal opgespoord door het profiel opnieuw te bepalen met andere analysemethoden. De kwantificatie van schildklierhormonen via immunoassay kan beïnvloed worden door antistoffen, bijvoorbeeld autoantilichamen tegen T4. Ook geneesmiddelen, zoals biotine, kunnen interferenties veroorzaken. Dr. Levaillant beschrijft het geval van een prematuur geboren baby met verhoogde T4- en T3-waarden, lage TSH en positieve TRAb, zonder aanwezigheid van een struma. Het profiel van de moeder was normaal met negatieve TRAb.
De klinische evolutie was gunstig zonder dat substitutietherapie met schildklierhormoon nodig was, en een herhaald schildklieronderzoek met een andere methode toonde normale waarden. De biochemische verstoringen, die aanvankelijk leken op de ziekte van Basedow, bleken te wijten aan interferentie door biotine in vitaminerijke supplementen die aan de baby werden toegediend. Analytische interferentie kan ook te wijten zijn aan een variant van transporteiwitten. Dat was het geval bij een jongen van 9 jaar bij wie, in het kader van gedragsproblemen, een schildklieronderzoek werd uitgevoerd dat een verhoogde T4, een T3 aan de bovengrens van normaal en een normale TSH aan het licht bracht. Aanvullende onderzoeken toonden een variant van albumine aan (familiaire dysalbuminemische hyperthyroxinemie), die de affiniteit van dit transporteiwit voor schildklierhormonen verandert.
"Echte" gevallen van biochemische hyperthyreoïdie met een niet-onderdrukte TSH
Na uitsluiting van een analytische interferentie moet gedacht worden aan afwijkingen in de signalisatie van schildklierhormonen. Dan is moleculair genetisch onderzoek via next-generation sequencing (NGS) aangewezen. De afwijkingen kunnen betrekking hebben op de transporteiwitten, het metabolisme van de hormonen of, vaker, de schildklierhormonereceptor. Deze receptor bestaat in twee isoformen, α en β, die verschillend verdeeld zijn over de weefsels van het lichaam. Bij β-resistentie tegen schildklierhormonen is er een verminderde werking van de hormonen op hun β-receptor. Weefsels waar de β-receptor domineert, zoals de hypofyse, zijn ongevoelig en nemen de stijging van de schildklierhormonen niet waar, wat een "abnormaal" normale TSH verklaart. Weefsels waar de α-receptor overheerst, vertonen tekenen van een teveel aan schildklierhormonen. Bij β-resistentie vertoont de patiënt dus een beeld van thyreotoxicose met tachycardie en struma, normale of licht verhoogde TSH-concentraties en verhoogde T3- en T4-waarden. α-resistentie, die minder frequent voorkomt, geeft een klinisch beeld van hypothyreoïdie met een normale of lage TSH, lage T4 en normale of hoge T3. Dit profiel lijkt sterk op centrale hypothyreoïdie, waardoor de diagnose vaak wordt gemist.
Dr. Levaillant haalt het voorbeeld aan van een meisje dat aanvankelijk gediagnosticeerd werd met centrale hypothyreoïdie. Pas na meerdere jaren opvolging in een syndromische context werd een genetische analyse uitgevoerd, die een α-resistentie tegen schildklierhormonen aan het licht bracht. De T3-concentraties maken het mogelijk om de diagnose te onderscheiden: normale of hoge T3-waarden die niet overeenstemmen met centrale hypothyreoïdie moeten aan α-resistentie doen denken.
Bronnen:
- Dr Lucie Levaillant, « Bilans thyroïdiens complexes », 14e rencontres de la Société Française d'Endocrinologie et Diabétologie Pédiatrique (SFEDP), Bordeaux, 25-27 juin 2025
- Moran C, Schoenmakers N, Halsall D, et al.: Approach to the patient with raised thyroid hormones and nonsuppressed TSH. J Clin Endocrinol Metab. 2024;109:1094–108. https://doi.org/10.1210/clinem/dgad681.
- PNDS, Syndrome de Résistance aux Hormones Thyroïdiennes par variant pathogène de THRB, 2024, https://www.has-sante.fr/jcms/p_3493353/fr/syndrome-de-resistance-aux-hormones-thyroidiennes-par-variant-pathogene-de-thrb
Syndrome de Résistance aux Hormones Thyroïdiennes par variant pathogène de THRB
14èmes rencontres de la SFEDP 2025
