Chronische lage rugpijn bij jonge patiënt: misschien een axiale spondyloartritis?

Axiale spondyloartritis (axSpA) is een chronische ontstekingsziekte. Er bestaat een radiografische vorm (historisch spondylitis ankylosans genoemd) en een niet-radiografische vorm. De ziekte begint vaak tussen de leeftijd van 10 tot 30 jaar, maar zeer vaak wordt de diagnose pas laat gesteld. Volgens recente studies wordt de diagnose gemiddeld pas na ongeveer zeven jaar gesteld. Een aantal factoren draagt daartoe bij: het vrouwelijke geslacht, een jongere leeftijd bij het verschijnen van de symptomen, het land van verblijf, een laag scholingsniveau, geen extra-articulaire verschijnselen en raadplegen van een groter aantal gezondheidswerkers voor de diagnose wordt gesteld.

Eigenlijk zou de huisarts de diagnose moeten stellen, maar zij zijn niet altijd goed op de hoogte van de richtlijnen inzake axSpA en kunnen bovendien door overbelasting alsmaar minder tijd uittrekken voor hun patiënten. Wat kunnen we doen om ervoor te zorgen dat de diagnose sneller wordt gesteld?

5% chronische lage rugpijn

Diego Benavent et coll. (Barcelona, Spanje) stellen een systematische screening van de patiënten voor met een MRI aangevraagd door de huisarts met als reden: "chronische rugpijn". Chronische lage rugpijn is de frequentste musculoskeletale klacht in de huisartsgeneeskunde. Circa 5% van de gevallen van chronische lage rugpijn is toe te schrijven aan een axSpA. De auteurs hebben een studie uitgevoerd om de prevalentie van axSpA en de kenmerken (klinische en MRI) bij het stellen van een diagnose van axSpA bij jongvolwassenen met chronische lage rugpijn te evalueren.

Ze hebben hun prospectieve, monocentrische observatieonderzoek uitgevoerd bij 268 patiënten van 18-40 jaar met chronische pijn aan de wervelkolom bij wie een arts (reumatologen niet meegeteld) een MRI van de wervelkolom heeft aangevraagd. De patiënten hebben een vragenlijst ingevuld over de kenmerken van de lage rugpijn. Bij de MRI van de wervelkolom werden ook beelden gemaakt van de sacro-iliacale gewrichten. De patiënten werden daarna onderzocht door een reumatoloog met de vraag: "Betreft het een axSpA?"

Ontgoochelende MRI-criteria

Bij 8 (3,0%) van de 268 patiënten is een zekerheidsdiagnose van axSpA gesteld en bij 14 andere (5,2%) een vermoedelijkheidsdiagnose. In het totaal dus 8,2% gevallen van een bewezen of een vermoeden van axSpA. Aan de hand van de vragenlijst hebben de vorsers de frequentste symptomen geanalyseerd bij de patiënten met en de patiënten zonder axSpA. Pijn in de bilstreek (54,5% versus 24,3%; p = 0,04), verbetering met NSAID's (68,2% versus 36,5%; p = 0,02), een kortere duur van de symptomen (3,5 versus 5,1 jaar; p = 0,02), aanwezigheid van HLA-B27 (27,3% versus 3,3%; p < 0,01) en een hoog CRP-gehalte (36,4% versus 12,2%; p = 0,01) correleerden, zoals te verwachten was, met een diagnose van axSpA.

Omgekeerd lijken de resultaten van de MRI veeleer ontgoochelend. De belangrijkste letsels van de wervelkolom werden beschouwd als zijnde degeneratieve letsels, en afwijkingen van de sacro-iliacale gewrichten werden waargenomen bij bijna een derde van de patiënten.

De studie leert dat klinische elementen de basis vormen voor de screening van patiënten die risico lopen op een spondyloartritis. Een tweede punt betreft de keuze van de te evalueren populatie. Het rendement bij jonge patiënten bij wie een arts (reumatologen niet meegeteld) een MRI aanvraagt wegens pijn aan de wervelkolom, is vrij laag, maar niet oninteressant. De waarde van vragenlijsten die patiënten met chronische lage rugpijn zelf moeten invullen, moet verder worden uitgevlooid.

Bron:

Benavent D, Tapia M, Bernabeu D. Can we identify axial spondyloarthritis among young adults referred to non-rheumatology specialists? Results from the SHERPAS study. Semin Arthritis Rheum. 2025 Oct:74:152780. doi: 10.1016/j.semarthrit.2025.152780.