Gamificatie kan een krachtige katalysator voor rookstop zijn
Is er een toekomst voor gamificatie bij rookstopapps? De resultaten van deze systematische review en meta-analyse komen met overtuigend bewijs dat gamificatie wel degelijk potentieel heeft om inspanningen bij rookstop een duwtje in de rug te geven. Door strategische integratie van gamificatie-elementen, denk maar aan gepersonaliseerde beloningen en sociale competentie, kunnen digitale gezondheidstools effectiever zijn voor het bereiken van een langdurige rookstop.
Niet alle traditionele rookstopmethodes, zoals bijvoorbeeld cognitieve gedragstherapie, zijn even effectief. De laatste jaren kenden digitale gezondheidstechnologieën een opmars, vooral in de vorm van mHealth-apps. In onze gedigitaliseerde wereld bieden ze een toegankelijke en ook schaalbare optie aan om gedrag te veranderen. Keerzijde is echter het gebrek aan personalisatie en interactieve functies, waardoor de gebruikers zich niet echt betrokken voelen. Hier komt het potentieel van gamificatie in beeld, oftewel de toepassing van spelen in een niet-spelencontext. Pleitbezorgers van gamificatie zijn van mening dat dit de betrokkenheid en motivatie in gedragsinterventies kunnen verbeteren door beloningen voor mijlpalen en doelstellingen, registratie van voortuitgang en het sociaal delen.
Zoals de Maleisische auteurs het letterlijk stellen is gamificatie geworteld in gedragsveranderingstheorieën, zoals de zelfdeterminatietheorie en de doelstellingentheorie, en kan het de intrinsieke motivatie van zelfvertrouwen vergroten. Voorlopig bewijs mag dan wel positief zijn, vandaag de dag ontbreekt nog kwantitatief onderzoek naar de effectiviteit van gamificatie bij rookstop. De studie wilde de spelelementen die in rookstopapps zijn verwerkt identificeren en evalueren, en de effectiviteit van gamified interventies op rookstopresultaten beoordelen.
Hogere onthoudingspercentages
Belangrijkste conclusie: gamificatie-gebaseerde interventies verbeteren significant de rookstopresultaten. De auteurs trokken die conclusie na hun synthese van 15 gerandomiseerde gecontroleerde studies. De integratie van game-elementen in apps leidde tot aanzienlijk hogere onthoudingspercentages in vergelijking met niet-gamified interventies. De effecten waren echter duidelijker op de korte termijn, met name binnen de eerste zes maanden na de interventie. Hoewel de langetermijneffecten (zes maanden of langer) ook significant bleven, suggereerden de bevindingen een afnemende effectiviteit over tijd. Dat kan aantonen dat het een uitdaging blijft om de langdurige betrokkenheid actief te houden, ook wel gekend onder het "noveliteitseffect", waarbij de initiële aantrekkelijkheid van gamificatie afneemt. De meest succesvolle interventies maakten gebruik van mHealth-platforms, vooral smartphone-apps. Belangrijke gamificatie-elementen die hierin waren verwerkt, waren onder meer competitie, storytelling en beloningen. Bovendien bleek de effectiviteit van de verschillende interventies niet significant te verschillen, ongeacht of de onthouding biochemisch geverifieerd dan wel zelfgerapporteerd was.
De auteurs benadrukten eveneens de noodzaak om voor toekomstige interventies nog verder te gaan dan alleen maar de strategieën voor de betrokkenheid bij de app. Om blijvende gedragsverandering te waarborgen, is het namelijk essentieel om motivatie en therapietrouw op lange termijn te behouden. Dit vraagt om het ontwikkelingen van gamified interventies die elementen bevatten die de gebruiker continue boeien en adaptieve feedback bieden.
De auteurs besloten door te stellen dat het identificeren en optimaliseren van de meest effectieve gamificatie-elementen kan leiden tot meer verfijnde ontwerpen voor interventies die de langetermijneffecten maximaliseren. Gamificatie kan dienen als een krachtige katalysator voor blijvende rookstop en betere inspanningen om het roken te verminderen, door de interventies niet alleen effectiever maar ook aantrekkelijker te maken voor een breed publiek.
Bron:
The impact of gamification on smoking cessation: A systematic review and meta-analysis. Tob Induc Dis. 2025 Jun 26:23. doi: 10.18332/tid/203937.
