Laattijdige diagnose van axSpA: een jammerlijke werkelijkheid
De diagnose van axiale spondyloartritis (axSpA) wordt vaak laat gesteld. Dat heeft niet alleen invloed op de levenskwaliteit van die patiënten en het ziekteverloop, maar zolang de diagnose niet is gesteld, kan je uiteraard geen doeltreffende behandeling voorschrijven. Nochtans beschikken we over effectieve geneesmiddelen. Meerdere recente studies hebben dat probleem tegen het licht gehouden.
Een internationale groep (Duitsland, Spanje, Argentinië, het Verenigd Koninkrijk, Cyprus, India en Canada) heeft een studie uitgevoerd uitgaande van de gegevens van het grote internationale researchproject IMAS (International Map of Axial Spondyloarthritis). IMAS is een transversale online-enquête (2017-2022) die de gegevens heeft verzameld van 5557 volwassenen met een axSpA in 27 landen wereldwijd. De vorsers hebben hun studie uitgevoerd om de factoren te achterhalen die correleren met een laat stellen van de diagnose. De studie is in april 2025 gepubliceerd in Rheumatology.1
Wereldwijd gemiddeld 7,4 jaar
In Europa 7,7 jaar
De analyse betreft 5327 patiënten (55,4% vrouwen): 3294 in Europa, 752 in Noord-Amerika, 590 in Azië, 545 in Latijns-Amerika en 146 in Afrika. De gemiddelde leeftijd bij het verschijnen van de symptomen was 26,8 jaar (± 11,3). De gemiddelde leeftijd bij het stellen van de diagnose was 34,2 jaar (± 11,4). Gemiddeld werd de diagnose dus pas na 7,4 jaar (± 9,0) gesteld. In Zuid-Afrika, het enige Afrikaanse land in de studie, werd de diagnose het laatst gesteld (na gemiddeld 10,8 jaar), gevolgd door Noord-Amerika (9,0 jaar), Europa (7,7 jaar), Latijns-Amerika (5,9 jaar) en Azië (4,2 jaar).
Figuur uit de studie. (1) Hier in groot formaat.
8,3 jaar in het Verenigd Koninkrijk
In een Britse studie, die in april 2024 is gepubliceerd in Rheumatology, werd de diagnose van axSpA in het Verenigd Koninkrijk pas na gemiddeld 8,3 jaar gesteld.2
De studie is uitgevoerd door vorsers van het ziekenhuis van Ipswich in het oosten van Engeland in aansluiting op het opstarten in 2021 van een specifiek spreekuur voor axSpA in de dienst reumatologie. Het doel van de studie was nagaan welke effecten zo'n specifiek spreekuur heeft in termen van bewustmaking van de artsen, de verwijzing en de begeleiding van de patiënten en de tijd tot het stellen van de diagnose.
Al vanaf het eerste jaar heeft dat lokale initiatief vruchten afgeworpen: oprichting van multidisciplinaire teams, regelmatige opleidingen … Dankzij een snellere verwijzing door huisartsen en andere specialisten en de specialisatie van de teams is de tijd tussen het eerste contact met een arts en de diagnose van axSpA sterk verkort.
Later dan bij andere vormen van artritis
Een andere Britse studie, die ook in april 2024 is gepubliceerd in Rheumatology, heeft de tijd tot het stellen van de diagnose van 3 reumatische ontstekingsziekten, namelijk reumatoïde artritis, psoriatische artritis en axiale spondyloartritis (axSpA) gemeten.3
De studie is uitgevoerd bij 393 patiënten met een bewezen diagnose van RA, psoriatische artritis of axSpA in Engeland. De diagnose van axSpA werd duidelijk later gesteld, wat vooral toe te schrijven was aan het feit dat het langer duurde voor de patiënten vonden dat hun symptomen (stijfheid, pijn, vermoeidheid, extra-articulaire verschijnselen …) pathologisch waren en dat ze er het best voor naar een arts zouden gaan.
Een late diagnose heeft financiële gevolgen
Als de diagnose laat wordt gesteld, heeft dat ook niet-onbelangrijke financiële gevolgen. Dat heeft een Britse groep aangetoond in een studie, die in september 2025 is gepubliceerd in Rheumatology.(4)
In een notendop, bij de analyse werd gekeken naar de directe en de indirecte kosten die men had kunnen vermijden als de diagnose vroeger was gesteld, ook de kosten die zijn voortgevloeid uit het optreden van comorbiditeiten. De cumulatieve kosten van een late diagnose van axSpA bedroegen 193 512 GBP per patiënt (95% BI: 108 770-306 789), hoofdzakelijk als gevolg van een verlies van productiviteit (65,1 %) en niet-terugbetaalde uitgaven (31,3 %).
Bronnen:
- Poddubnyy D, Garrido-Cumbrera M, Sommerfleck F, et coll. Diagnostic delay in patients from the International Map of Axial Spondyloarthritis: geographic, sociodemographic and disease-related factors. Rheumatology (Oxford). 2025 Apr 1. https://doi.org/10.1093/rheumatology/keae521
- Sue Voules, Cheryl Kelly, May Alcala, et coll. Improving axial spondyloarthritis time to diagnosis: a quality improvement project, Rheumatology, Volume 63, Issue Supplement_1, April 2024. https://doi.org/10.1093/rheumatology/keae163.051
- Sangeeta Jeyaratnam, Sarah Fish, Sarah Horton, et coll. Time to diagnosis for different types of inflammatory arthritis, Rheumatology, Volume 63, Issue Supplement_1, April 2024. https://doi.org/10.1093/rheumatology/keae163.053
- Fernando Zanghelini, Georgios Xydopoulos, Stephanie Howard Wilsher, et coll. What is the economic burden of delayed axial spondyloarthritis diagnosis in the UK?, Rheumatology, Volume 64, Issue 9, September 2025. https://doi.org/10.1093/rheumatology/keaf226
Improving axial spondyloarthritis time to diagnosis: a quality improvement project
Time to diagnosis for different types of inflammatory arthritis
What is the economic burden of delayed axial spondyloarthritis diagnosis in the UK?
