Diagnose en behandeling van meningitis: publicatie van de richtlijnen van de WGO 2025
De strijd tegen meningitis is voor de WGO een prioritaire doelstelling met haar plan "Defeating meningitis by 2030". Om haar ambities waar te maken, heeft de WGO onlangs de eerste richtlijnen gepubliceerd (1) voor de diagnose en de behandeling van kinderen en volwassenen met meningitis. Die richtlijnen zijn bestemd voor huisartsen, spoedgevallenartsen, kinderartsen, specialisten in infectieziekten, neurologen, hematologen enz. De WGO wil daarmee de aandacht vestigen op ‘rode vlaggen’, de morbiditeit en de sterfte als gevolg van meningitis verlagen en eraan herinneren dat een meningitis een ren tegen de klok is. Een samenvatting van enkele richtlijnen, die absoluut moeten worden nageleefd.
Meningitis is een absolute urgentie. De verwekker is meestal een virus (HSV, VZV, hiv …) en de prognose is dan gunstig. Een bacteriële meningitis door Neisseria meningitidis of Streptococcus pneumoniae is bijzonder gevaarlijk. De belangrijkste symptomen zijn koorts, braken, nekstijfheid, hoofdpijn, verwardheid …, maar die ontbreken soms en kunnen doen denken aan een ernstige griep. Een meningitis evolueert snel en loopt soms fataal af in minder dan 24 uur. Zonder behandeling sterft 50% van de patiënten, en zelfs als snel een goede behandeling wordt gestart, bedraagt de sterfte nog 8-15%. Tot 20% van de overlevenden vertoont complicaties op lange termijn (verlamming, amputatie, gehoorsdaling, gedragsstoornissen, geheugenstoornissen ….).
Meteen een lumbale punctie
- Bij vermoeden van een acute bacteriële meningitis moet je meteen een hemocultuur afnemen en een lumbale punctie uitvoeren, bij voorkeur voor het starten van antibiotica tenzij er specifieke contra-indicaties zijn. Zo nodig moet de patiënt snel naar een gespecialiseerd centrum worden verwezen.
- Analyse van het cerebrospinale vocht: telling van het aantal witte bloedcellen, eiwitgehalte, glucosegehalte en verhouding tussen het glucosegehalte in het CSV en de glykemie.
- Bij de interpretatie moet je rekening houden met de normaalwaarden voor de leeftijd.
- Pathogene bacteriën moeten worden opgespoord met moleculaire tests.
Beeldvorming indien mogelijk
- Als beeldvorming (CT-scan van de hersenen, MRI) mogelijk is, moet je die aanvragen voor de lumbale punctie in geval van een Glasgow Coma Score < 10, focale neurologische tekenen (paralyse, gezichtsproblemen, gehoorsdaling, plaatselijke sensorische afwijkingen zoals paresthesieën, een verdoofd gevoel, afwijkingen van de craniale zenuwen, papiloedeem en convulsies.
- De behandeling moet meteen worden gestart zonder te wachten op de resultaten van het beeldvormingsonderzoek.
Behandeling: een ‘opportuniteitsvenster" van 1 uur
- Voor opname of transfer naar een gespecialiseerd centrum kan parenterale toediening van antibiotica heilzaam zijn bij een sterk vermoeden van acute bacteriële meningitis of als de transfer waarschijnlijk een klinisch significante vertraging zal oplopen. Anders kunnen antibiotica iv worden toegediend of eventueel im.
- Na transfer moet je bij vermoeden van een acute bacteriële meningitis een antibioticum iv toedienen. Over het algemeen wordt aangenomen dat een empirische behandeling met antibiotica het best binnen een uur wordt gestart.
- Ceftriaxon en cefotaxime worden beide aanbevolen als eerstelijnstherapie bij de empirische behandeling van verdachte of waarschijnlijke gevallen van acute bacteriële meningitis. Tijdens een meningokokken- of een pneumokokkenepidemie moet ceftriaxon iv de voorkeur krijgen boven cefotaxime.
Op naar 2030
De richtlijnen van de WGO zijn gebaseerd op evidentiegebaseerde gegevens over de klinische behandeling van kinderen ouder dan een maand, adolescenten en volwassenen met een acute ambulant verworven meningitis. Met dat zeer volledige document wil de WGO de artsen alle wapens aanreiken om de incidentie van meningitis met 50% en de sterfte met 70% te verlagen tegen 2030.
Bron:
