Wat jonge artsen aan de federale onderhandelaars vragen: wettelijke arbeidsvoorwaarden (deel 2/5)

Naar aanleiding van de recent opgestarte federale formatie wenst de Vlaamse vereniging voor Arts-Specialisten in Opleiding (VASO), samen met het HAIO Overleg Platform (HOP) en het Vlaams Geneeskundig StudentenOverleg (VGSO) een memorandum uit te brengen voor de toekomstige beleidsmakers. Dit memorandum is gedragen door alle Vlaamse specialisten en huisartsen in opleiding, alsook de Vlaamse studenten geneeskunde.

De 5 essentiële punten in een federaal regeerakkoord voor de Vlaamse artsen in opleiding betreffen:

1. Het behoud van de federale contingentering van artsen
2. Wettelijke arbeidsvoorwaarden voor artsen in opleiding
3. Opwaardering sociaal statuut artsen in opleiding
4. Opleiding binnen de ziekenhuisnetwerken
5. Onafhankelijke ombudsfunctie

In dit artikel gaan we verder in op de wettelijke arbeidsvoorwaarden voor artsen in opleiding

"Tot op vandaag is er een zeer grote heterogeniteit in de loon- en arbeidsvoorwaarden die gehanteerd worden in de ziekenhuizen voor specialisten in opleiding (cfr. Enquête VASO 2020). Deze verschillen in loon lopen op tot een jaarlijks nettobedrag van enkele duizenden euro met eveneens een diversiteit aan extralegale voordelen (gratis hospitalisatieverzekering, aantal vakantiedagen, tussenkomst vervoersonkosten, etc.). Specialisten in opleiding kiezen op dit moment niet bij welke opleidingsplaats zij terechtkomen en hebben dus op die manier geen invloed op de voorwaarden waaronder zij werken. Ook het statuut waaronder zij werkzaam zijn biedt geen garanties op een arbeidsrechtelijke bescherming.

Een arts-specialist in opleiding tekent een overeenkomst met zijn werkgever (opleider) om vrijwillig bijkomende uren te presteren in het kader van een opting-out die voorzien werd in de Wet op Arbeidsduur in 2010. Dit betekent concreet dat deze specialist in opleiding tot maximum 72h per week kan werken. In de praktijk wordt deze opting-out niet altijd vrijwillig getekend en heerst er een zekere druk vanuit de opleiders. De geest van de wet raakt op die manier dan ook ondergesneeuwd in de dagelijkse praktijk.

De wet op de arbeidsduur (Wet van 12 december 2010) en het besluit tot vaststelling van de algemene criteria voor de erkenning van arts-specialisten (MB van 23 april 2014) voorzien in een kader voor de arbeidsvoorwaarden van ASO's. Deze regelgeving voorziet zowel een vergoeding voor overuren in het kader van wachtdiensten als buiten deze wachtdiensten. Helaas zien we in de praktijk weinig uniformiteit in de toepassing en invulling van dit kader.

Onder impuls van de VASO heeft de minister van Volksgezondheid in het afgelopen jaar stappen gezet naar een mogelijke homogenisering van de arbeidsvoorwaarden via een collectieve opleidingsovereenkomst. Momenteel buigt de Nationale Paritaire Commissie Geneesheren-Ziekenhuizen zich over deze adviesvraag. Wij vragen de toekomstige minister van Volksgezondheid dan ook om dit dossier ter harte te nemen en als prioriteit naar voor te schuiven. De vergoedingen van artsen in opleiding moeten boven het (wettelijke) minimum netto uurloon liggen en er dient een minimum aan wettelijke garanties te zijn over arbeidsvoorwaarden.

Een centraal contract wordt op dit moment reeds toegepast voor de huisartsen in opleiding (die tewerkgesteld zijn vanuit 1 vzw) en wordt ook in het buitenland in de meeste landen toegepast voor specialisten in opleiding. De exploratie van dergelijk model met een paritaire vertegenwoordiging van artsen in opleiding dient door een volgende minister van Volksgezondheid verkend te worden."

Punten 3-5 uit het memorandum komen deze week aan bod.