The Lancet Diabetes & Endocrinology Commission: Definitie en diagnostische criteria van obesitas
Het onderwerp is niet nieuw en er wordt al jaren vaak hevig over gediscussieerd. Moeten we de definitie van obesitas herzien? Zal dat resulteren in een betere preventie en behandeling of niet? The Lancet heeft een commissie van 58 internationaal vermaarde experts opgericht die dat gedurende meer dan 2 jaar heeft uitgepluisd. De conclusies van hun werk zijn onlangs gepubliceerd. De commissie stelt een nieuwe definitie voor, die een onderscheid maakt tussen preklinische en klinische obesitas, en beschrijft de overeenstemmende diagnostische criteria.(1)
De groep van 58 experts uit verschillende delen van de wereld is opgericht in 2022 onder de leiding van prof. Rubino. Ze heeft haar studies gepubliceerd in het januarinummer van The Lancet Diabetes & Endocrinology.1 In The Lancet van februari 2025 is een redactioneel commentaar ad hoc gepubliceerd.2
De auteurs herinneren eraan dat de huidige definitie van obesitas gebaseerd is op de body mass index (BMI): een BMI > 30 kg/m² of ≥ 27,5 kg/m² voor mensen van Aziatische origine. Nagenoeg iedereen is het er echter over eens dat de BMI alleen niet volstaat om obesitas te evalueren. De BMI houdt immers geen rekening met de vetmassa en de lichaamssamenstelling en zegt op zichzelf niets over de gezondheidstoestand. De BMI kan dus adipositas onderschatten of overschatten. Er is dus een risico op onjuiste evaluatie.
Figuur uit de studie.1 Definitie van obesitas volgens de BMI
De BMI kan dus niet het enige criterium zijn om obesitas te definiëren. Wat dan wel? Welke definitie moeten we gebruiken? Is obesitas een risicofactor? Of een ziekte en meer bepaald een chronische ziekte? De vraag is voorts: "Is een risicofactor een ziekte?" De aanhangers van deze of gene theorie delen dezelfde doelstellingen qua behandeling, preventie en toegang tot de zorg, maar hebben niet dezelfde kijk op hoe je dat moet aanpakken.
Na rijp beraad stelt de commissie dat obesitas naargelang van het geval een risicofactor, een ziekte of beide kan zijn. Bij analyse van de huidige definitie stelt de commissie dat die definitie enkel iets zegt over de "complicaties" van overmatige adipositas, maar geen informatie geeft over de directe effecten van adipositas (onderscheiden klinische verschijnselen enz.) op de werking van organen en weefsels.
Figuur uit de studie.1
Het huidige model geeft geen goed beeld van de directe effecten van het teveel aan vetweefsel. Als je een ziekte definieert als een fenomeen met een pathogene oorzaak die pathofysiologische afwijkingen (van de organen) en klinische verschijnselen veroorzaakt, pleit de commissie voor een klinische definitie van obesitas op grond van de klinische verschijnselen die de impact van een teveel aan vetweefsel op de werking van de organen en de weefsels van de persoon in kwestie weerspiegelen.
Preklinische en klinische obesitas
De experts stellen een tweeledige definitie voor: preklinische obesitas, zijnde overmatige adipositas zonder directe effecten op de gezondheid (maar wel een verhoogd risico), en klinische obesitas, zijnde een toestand waarin de gevolgen van een teveel aan vetweefsel duidelijk zijn en objectief kunnen worden gedocumenteerd.
Figuur uit de studie.1
Verder gaan dan louter de BMI
Behalve als de BMI zeer hoog is, > 40 kg/m², kan je de adipositas nog op andere manieren meten, meer bepaald door directe meting van de vetmassa of antropometrische metingen zoals de middelomtrek, de taille-heupverhouding en de taille-lengteverhouding. Tevens moet je dan afkapwaarden vastleggen volgens de leeftijd, het geslacht en de etnische herkomst.
Bronnen:
- Rubino F, Cummings DE, Eckel RH, et coll. Definition and diagnostic criteria of clinical obesity. Lancet Diabetes Endocrinol. 2025 Jan. https://doi.org/10.1016/s2213-8587(24)00316-4
- Éditorial : The Lancet Diabetes Endocrinology. Redefining obesity: advancing care for better lives. Lancet Diabetes Endocrinol. 2025 Feb. https://doi.org/10.1016/s2213-8587(25)00004-x
Redefining obesity: advancing care for better lives
